Protokół dziewięćdziesiątego piątego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 6 kwietnia 1832 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 78, s. 3–7.
Edycja krytyczna: Paulina Kamińska.

6 IV 1832

[s. 3] 2. Działo się na posiedzeniu Rady dnia 6 kwietnia 1832 r.

W obecności Prezydującego X. Walczyńskiego¹ senatora, P. senatorów Bartla² i Grodzickiego³, prezesa Appellacyi Nikorowicza⁴, trzech^a zastępców konserwatorów Krzyżanowskiego⁵, Brodowicza⁶ i Markiewicza⁷, Rektora Uniwersytetu⁸, P. Kosteckiego⁹ profesora wysłużonego.

9. Przedmiot. Rektor Uniwersytetu uprasza o pozwolenie oddalenia się w czasie Świąt Wielkanocnych do Austrii na dni 14. No 155. Uchwalono. Rada żądane pozwolenie udziela, zastępstwo Dziekanowi Wydziału Teologicznego porucza.

10. Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia wyjaśnienie względem obrotu reklamowanych przez różnych profesorów Uniwersytetu oszczędności ich Katedr. No 75. Uchwalono. 1. Aby żadnemu z profesorów Uniwersytetu nic tytułem oszczędności z lat przeszłych na potrzeby Katedr nie asygnować. 2. Aby profesorowie też potrzeby z bieżących tylko funduszów zaspokajali. [s. 4] 3. Aby wykazy potrzeb do bieżących tylko funduszów były stosowane. 4. Aby odtąd oszczędzone w jednym roku fundusze na potrzeby Katedr przeznaczone na rok następny były chowane dla dojścia właściwego przeznaczenia. 5. Aby wezwać Senat Rządzący, iżby Biurowi Rachuby polecił przyspieszenie rewizji rachunków z awansów na Katedry powziętych. 6. Aby polecić profesorom, którzy w czasie urzędowania Kuratorii awanse pobrali, aby z nich niezwłocznie złożyli rachunek. O czym tak Senat Rządzący jak Rektor Uniwersytetu ma być zawiadomiony, z wezwaniem ostatniego, aby podał go do wiadomości wszystkich Wydziałów i w duchu onegoż rezolucję P. Weisse¹⁰ udzielić.

11. Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia wykazy książek z funduszu za rok 1831/32 dla Wydziałów i Biblioteki Uniwersytetu zakupić się mających, jak niemniej wykaz potrzebnych w Klinice utensyliów. No 86. Uchwalono. Wykazy przedstawione o ile sprawunek książek nimi objętych funduszu budgetem w sumie 9600 złp przeznaczonego nie przechodzi, zatwierdzić i upoważnić Rektora Uniwersytetu, aby powyższą kwotę salvo calculo i do rąk p. Bandtkie¹¹ wypłacić polecił. Niemniej wykaz potrzebnych utensyliów do Kliniki zatwierdzić i kwotę 800 złp na sprawunek

^a W oryginale: 3.

onychże z właściwego funduszu z Kasy Akademickiej wypłacić nakazać do rąk P. Brodowicza profesora Kliniki, jako awans z którego udowodniony rachunek zdanym być ma.

12. Przedmiot. Rektor przedstawia aby na koszta wydrukowania Katalogu nasion Ogrodu Botanicznego na rok 1831/32 kwota 91 złp z funduszu minerwaliów awansowaną była. No 154. Uchwalono. Uczynić przychylne w tej mierze do Senatu Rządzącego przedstawienie.

[s. 5] 13. Przedmiot. Rektor przedstawia prośbę P. Dembosz zastępcy prosektora o wypłacenie mu całkowitej pensji w kwocie 1500 złp. No 129. Uchwalono. Uczynić przychylne za proszącym do Senatu Rządzącego przedstawienie.

14. Przedmiot. Rektor przedstawia wykaz potrzeb Katedry Rzeźbiarstwa obejmujący wydatek w kwocie 100 złp. No 148. Uchwalono. Wykaz zatwierdzić i upoważnić Rektora, aby kwotę 100 złp. z funduszu właściwego salvo calculo do rąk P. Schmelzera [b] wypłacić z Kasy Akademickiej nakazał. Jeżeli zaś fundusz ten roczny jest wyczerpany, ma być niniejszy awans z przyszłorocznego wytraconym.

15. Przedmiot. Rektor przedstawia do zatwierdzenia wybór za zastępcę nauczyciela języka rosyjskiego w osobie P. Hieronima Mecherzyńskiego¹² dopełniony i Rada, aby onemu jako nauczającemu również w Liceach 2/3 części pensji aktualnego nauczyciela wypłacanymi były od dnia 1 marca. No 149. Uchwalono. Uczynić przychylne do Senatu Rządzącego przedstawienie.

16. Przedmiot. P. Sołłowiewicz¹³ nauczyciel języka rosyjskiego składa swe usprawiedliwienie, dlaczego Katedrę swą i Kraj opuścić był zmuszonym. No 145. Uchwalono. Tłumaczenie to przesłać Rektorowi z wezwaniem sprawdzenia przywiedzionych w nim faktów i udzielenia Radzie opinii. [s. 6]

17. Przedmiot. P. Łuszczkiewicz¹⁴ profesor licealny ponawia za pośrednictwem Rektora prośbę o wypłacenie mu kwoty 500 złp, która mu za rok 1820/21 przypada z tytułu, iż onemuż tylko kwota 1500 złp wypłaconą za ten czas była jako zastępcy, a w myśl przepisów Statutu należała się w sumie 2000 złp. No 135. Uchwalono. Przedstawić Rządzącemu Senatowi, aby p. Łuszczkiewiczowi kwotę 500 złp wypłacić polecił.

18. Przedmiot. Rektor Uniwersytetu przedstawia, iż dyrektorowie licealni nie mogą być zmuszanymi do uczęszczania na lekcje pedagogiki, tudzież żądanie profesorów licealnych, aby za egzaminowanie tak zwyczajne jak i dojrzałości z uczniami prywatnie uczącymi się przedsiębrane wynagrodzonymi byli. No 141. Uchwalono. Rada dzieli dyrektorów na dwie klasy, to jest na korepetytorów i na dyrektorów

^a W oryginale: Szmelzer.

kwalifikowanych, pierwsi będąc sami w klasach wyższych korrepetować tylko będą mogli z uczniami klas niższych, mogą być także brani za nauczycielów do prywatnych domów, do nauk początkowych, dopóki Radzie nie będą żądane zaświadczenia z egzaminu od profesorów licealnych, wolno im jednak być ma, chociażby nie otrzymali jeszcze świadectwa maturitatis, chodzić na pedagogikę w Uniwersytecie, jeżeliby się poświęcić chcieli prywatnemu nauczaniu, jak skoro polecać się będą z obyczajów i pilności. Drudzy brani być mają z uczniów, którzy słuchali już pedagogiki w Uniwersytecie z postępkiem przynajmniej I klasy. O czym Radzie przez Rektora Uniwersytetu pismami publicznymi ostrzeżonymi być mają. Rada [s. 7] oznajmuje swoje życzenie Rektorowi, aby Prorektorów zobowiązał do wykładania uczniom w Liceach w sposób obszerniejszy pedagogiki. Co do nagrody Rada takową przyznaje dla Prorektorów i profesorów licealnych od uczniów prywatnie uczących się, od egzaminu maturitatis 30 złp, od zwyczajnego 10 złp, która to taxa z góry przez żądającego egzaminu złożoną być ma i pomiędzy egzaminujących podzieloną. Na koniec Rektor Uniwersytetu obostrzyć każe, aby nauczyciele których uczniowie przychodzą do egzaminu, pokładali dokładniejsze jak dotąd programmata, obejmujące wyjaśnienie, z których książek uczyli się, czyli całe książki lub ich części i które pszenki co mieli na piśmie sobie zadawane, a to celem przekonania się dokładnego tak o usposobieniu i chęciach nauczyciela jak postępie uczniów. O czym wszystkim Rektor zawiadomionym być ma.

Na czym posiedzenie ukończonym zostało.

[Podpisy] X. Antoni Walczyński¹⁵, Darowski¹⁶.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Akademicki, Biblioteka Jagiellońska, Ogród Botaniczny, Biuro Rachuby, Liceum św. Anny, lektorat języka rosyjskiego, Katedra Rzeźbiarstwa, egzamin dojrzałości]

¹ Ks. Antoni Walczyński (ok. 1790–1837): doktorat z teologii uzyskał w Szkole Głównej Krakowskiej, od 1830 radca konsystorza krakowskiego oraz prokurator Krakowskiej Kapituły Katedralnej, od 1831 członek Senatu Rządzącego, zwolennik autonomii Wolnego Miasta Krakowa, od 1832 członek Komitetu Cenzury, Poczet sołtysów, wójtów, burmistrzów i prezydentów miasta Krakowa (1228 – 2010), red. B. Kasprzyk, Kraków 2010, s. 770.

²Jan Kanty Bartel (Bartl) (ok. 1780–1847): obywatel WMK, prawnik, aptekarz, kupiec, czł. Komisji Włościańskiej, sędzia pokoju, w l. 1823–1832 senator WMK (od 1824 dożywotni), 1820/21, 1822/23, 1827 poseł do Zgromadzenia Reprezentantów (jako senator delegowany; był zarazem marszałkiem sejmu), zam. w Krakowie przy ul. Grodzkiej pod L. 25, wyrok Sądu Apelacyjnego z 5 VII 1833, 29/200/1750 (WM 277), k. 429–432; „Gazeta Krakowska” 1820, nr 102; 1823, nr 4; 1825, nr 2; „Dyariusz Czynności Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey roku 1822”, 29/200/46 (WMK II-26), k. 10; „Dyariusz Seymu Rzeczypospolitey Krakowskiey”.

³ Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

⁴ Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

⁵ Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

⁶ Józef Maciej Brodowicz (1790–1885) profesor medycyny UJ; absolwent medycyny na Uniwersytecie Wiedeńskim, od 1823 profesor Kliniki Lekarskiej UJ, w 1833 dziekan Wydziału Lekarskiego, 1839/40, 1840/41, 1847/48 rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 176–177.

⁷ Roman Markiewicz (1772–1841): profesor fizyki, w l. 1820–1823 dwukrotny dziekan Wydziału Matematyczno-Fizycznego UJ, współtwórca „statutu karności” dla uczniów licealnych, od 1829 zastępca konserwatora UJ z ramienia Rosji, wykładał fizykę teoretyczną i eksperymentalną, w l. 1832–1838 prowadził kurs mechaniki dla rzemieślników, J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 819–820.

⁸ Alojzy Estreicher (1786–1852): profesor historii naturalnej UJ, od 1809 dyrektor Ogrodu Botanicznego, dziekan Wydziału Lekarskiego, 1831–1833 Rektor UJ, senator WMK, J. Sondel, op. cit., s. 373–374.

⁹ Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

¹⁰ Maksymilian Weisse (1798–1863): profesor astronomii i dyrektor Obserwatorium Astronomicznego UJ; doktorat z filozofii uzyskał w Wiedniu w 1821, doktorat z prawa w 1822, od 1823 asystent w wiedeńskim Obserwatorium Astronomicznym, od 1825 w krakowskim, doprowadził do zakupu wielu urządzeń astronomicznych, autor katalogu położenia gwiazd; za czasu jego dyrektury Obserwatorium zaczęło nadawać sygnał czasu, J. Sondel, op. cit., s. 1397–1398.

¹¹ W oryginale: Bantkie. Jerzy Samuel Bandtkie (1768–1835): profesor bibliografii, językoznawstwa słowiańskiego i numizmatyki na Uniwersytecie Krakowskim, dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej 1811–1835; w 1812 otworzył przy BJ czytelnię dla publiczności, współzałożyciel Towarzystwa Naukowego Krakowskiego 1816, współautor Statutu uniwersyteckiego z 1818, J. Sondel, op. cit., s. 104–106.

¹² Karol Mecherzyński (1800–1881): profesor historii literatury polskiej UJ; od 1849 zastępca profesora literatury polskiej, od 1855 profesor, 1867–1868 zastępca dyrektora Biblioteki Jagiellońskiej, członek TNK oraz Akademii Umiejętności w Krakowie, J. Sondel, op. cit., s. 831.

¹³ Aleksander Serna-Sołłowiewicz: nauczyciel w gimnazjum w Krożach na Litwie, od 1820 r. lektor języka rosyjskiego z elementami gramatyki języka staro-cerkiewno-słowiańskiego na Uniwersytecie Jagiellońskim, zajęcia rozpoczął w r. akad. 1822/1823, ubiegał się o stopień doktora na Wydziale Filozoficznym, ale go nie otrzymał, skonfliktowany z młodzieżą akademicką, po wybuchu powstania listopadowego wyjechał z Krakowa, w 1831 r. powrócił, ale tylko do 1835, J. Sondel, op. cit., s. 1137–1138, 1202.

¹⁴ Michał Łuszczkiewicz: w 1834 profesor w Liceum św. Barbary, następnie profesor Szkoły Technicznej, Kalendarzyk polityczny... na rok 1834, s. 57; Kalendarzyk na rok 1844, s. 82.

¹⁵ Ks. Antoni Walczyński (ok. 1790–1837): doktorat z teologii uzyskał w Szkole Głównej Krakowskiej, od 1830 radca konsystorza krakowskiego oraz prokurator Krakowskiej Kapituły Katedralnej, od 1831 członek

Senatu Rządzącego, zwolennik autonomii Wolnego Miasta Krakowa, od 1832 członek Komitetu Cenzury, Poczet sołtysów, wójtów, burmistrzów i prezydentów miasta Krakowa (1228 – 2010), red. B. Kasprzyk, Kraków 2010, s. 770.

¹⁶ Wincenty Darowski (1787–1862): dr praw UJ, od 1816 r. urzędnik WMK, w tym sekretarz generalny Senatu Rządzącego (do 1843), czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w l. 1846–1851 prezes Komitetu Gospodarczo-Rolniczego (późniejszego Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego), zwolennik uwłaszczenia chłopów, PSB, t. IV, Kraków 1937, s. 443 (W. Sobociński).