Protokół siedemdziesiątego siódmego posiedzenia Wielkiej Rady Uniwersytetu Jagiellońskiego z dnia 15 kwietnia 1826 r.
Or. Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego, sygn. S I 77, s. 304–309.
Edycja krytyczna: Mateusz Mataniak.

15 IV 1826

[s. 304] Działo się na posiedzeniu Rady dnia 15 kwietnia 1826 r.

W obecności JW Prezesa Senatu i Rady¹, senatorów Grodzickiego² i Soczyńskiego³, prezesa Appelacyi Nikorowicza⁴, X. Łańcuckiego scholastyka Katedralnego Krakowskiego⁵, zastępców konserwatorów JWW Hoszowskiego,⁶ Markowskiego⁷ i Krzyżanowskiego⁸, Kosteckiego⁹ profesora wysłużonego, Woźniakowskiego¹⁰ delegowanego od Zgromadzenia Reprezentantów tudzież sekretarza Rady¹¹.

Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia, aby P. Couder¹² nauczycielowi tańca kwota 50 złp na zapłacenie lekcji tańców corocznie wypłacaną była. [s. 305] Uchwalono . Nie przychylić się do powyższego przedstawienia z powodu braku funduszów.

Przedmiot Marcin Kornaszewski uprasza, aby z Liceum św. Anny przeniesionym było do Liceum św. Barbary. Uchwalono. Odmówić powyższemu żądaniu.

Przedmiot. Senat Rządzący żąda opinii czyliby z funduszu oszczędności akademickiej po opędzeniu potrzeb innych wydatków nie można jakiego wsparcia P. Anieli Sawiczewskiej wdowie po zmarłym profesorze wyznaczyć. Uchwalono. Kommunikować odezwę Senatu do opinii Zastępcy Rektora.

Przedmiot. P. Saporski uprasza o udzielenie mu posady nauczyciela kaligrafii w Liceum św. Barbary. Uchwalono. Dla braku wakansów Rada do prośby tej nie przychyla się.

Przedmiot. Jędrzej Kempiński ekskludowany z Liceum św. Barbary za podrabianie kartek przejścia z tego Liceum do Liceum św. Anny prosi o zwolnienie tego wyroku. Uchwalono. Rada zważywszy, że proszący będąc uczniem klasy V nie tylko dla siebie ale i dla innych uczniów fałszował kartki przejścia, a tym samym z namysłem tego występku dopuścił się, odmawia wszelkiego wszelkiego ułaskawienia i wyrok profesorów w mocy swej utrzymanym mieć chce.

[s. 306] Przedmiot. P. Weisse¹³ profesor astronomii i dyrektor Obserwatorium przedstawia prośbę P. Jana Bartak konkurrującego o posadę adiunkta przy tutejszym Obserwatorium. Uchwalono. Przesłać tę prośbę wraz z allegatami Zastępcy Rektora końcem zakommunikowania tejże Wydziałowi Matematyczno-Fizycznemu do opinii.

Przedmiot. P. Jędrzej Merle¹⁴ nauczyciel języka niemieckiego w Liceum św. Anny uprasza o wyznaczenie emerytalnej pensji. Uchwalono. Że P. Andrzej Merle jako wysłużony w Liceach nauczyciel i dla utraty zdrowia nie będący dłużej w stanie uczenia uzyskać ma uwolnienie od służby i pensję emerytalną w sumie 1500 złp rocznie, pod warunkiem, aby do dnia 1 października był czynnym. Emerytura wypłacana być ma z funduszu na emerytów w sumie 30 000 złp budgetem początkowym naznaczonego, o czym Senat Rządzący, Senat Akademicki i Zastępca Rektora zawiadomionym być ma z poleceniem rozpisania konkursu. [s. 307]

Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia uchwałę Wydziału Matematyczno- Fizycznego tak względem przedłużenia konkursu, jak mianowania tymczasowo pomocnika do Obserwatorium Astronomicznego. Uchwalono. Zawiesić konkurs na posadę adiunkta do 15 października br., polecić Zastępcy Rektora, aby wszedł w korespondencję z P. Frączkiewiczem¹⁵ i zapytał się go kiedy powróci i czyli jest w chęci przyjęcia posady adiunkta przy Obserwatorium. Do tymczasowej zaś pomocy P. Weisse przeznacza Rada P. Steczkowskiego¹⁶ audytora Wydziału Matematyczno- Fizycznego, przyznając mu za te prace wynagrodzenie w kwocie 1000 złp rocznie, miesięcznymi ratami od dn. 1 maja br. pobierać się mające. O czym Senat Rządzący również zawiadomić wypada.

Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia prośbę Szymona Skułdyckiego o udzielenie synowi jego Feliksowi wsparcia w celu ćwiczenia się za granicą w architekturze i hydraulice. Uchwalono. Odmówić żądaniu proszącego z powodu, że P. Feliks Radwański¹⁷ profesorem architektury i hydrauliki mianowany został. [s. 308]

Przedmiot. Zastępca Rektora donosi, że P. Münnich¹⁸ profesor języków orientalnych wyjechawszy z Krakowa nie powrócił do obowiązków swoich. Uchwalono. Rada wzywa JW Markowskiego członka swego i zastępcę konserwatora JW Nowosilcowa¹⁹, aby z powodu, że wieść krąży, iż P. Münnich miał wyjechać do Warszawy dla objęcia posady profesorskiej w jednym z uniwersytetów berłu Najjaśniejszego Cesarza Rosji poddanych, raczył powziąć od JW Nowosilcowaa objaśnienie, o ile wiadomość ta jest ugruntowaną, tudzież wezwać Zastępcę Rektora, aby zapowiedział Kasie Akademickiej, iżby ta aż do dalszego rozkazu pensji P. Münnich nie wypłacała.

Przedmiot. Zastępca Rektora nadsyła opinię swą względem prośby P. Jasińskiego żądającego, aby był przypuszczonym do złożenia egzaminu z klasy VI a następnie dojrzałości. Uchwalono. Przychylić się do żądania P. Jasińskiego a Rektorowi odpowiedzieć co do jego uwagi, że jak skoro przepisy są takie, że żaden kandydat medycyny nie może być przypuszczonym do słuchania medycyny [s. 309] i chirurgii wyższej, dopóki kursu filozoficznego jednorocznego nie wysłucha, przeto P. Jasiński w razie gdyby chciał na te objekta uczęszczać, do dopełnienia tego obowiązanym jest. Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia zdanie P. Sapalskiego²⁰ profesora geometrii wykreślnej, wsparte opinią Wydziału i Senatu Akademickiego, o zaawansowanie sumy 3500 złp z Kasy Akademickiej na sprowadzenie z Paryża modelów do cioszałki i zawierania kąt i trybów, która by corocznie w kwocie 300 złp na Zakład Katedry przeznaczonej zwracaną była. Uchwalono. Jakkolwiek Rada uznaje przydatność sprowadzić się mających modelów, przecież dla braku funduszów przywiedzenie do skutku tego kupna aż do chwili, w której by się fundusze znalazły, zawiesza.

^a W oryginale: Nowosilcoff.

odpowiedzieć co do jego uwagi, że jak skoro przepisy są takie, że żaden kandydat medycyny nie może być przypuszczonym do słuchania medycyny [s. 309] i chirurgii wyższej, dopóki kursu filozoficznego jednorocznego nie wysłucha, przeto P. Jasiński w razie gdyby chciał na te objekta uczęszczać, do dopełnienia tego obowiązanym jest.

Przedmiot. Zastępca Rektora przedstawia zdanie P. Sapalskiego19 profesora geometrii wykreślnej, wsparte opinią Wydziału i Senatu Akademickiego, o zaawansowanie sumy 3500 złp z Kasy Akademickiej na sprowadzenie z Paryża modelów do cioszałki i zawierania kąt i trybów, która by corocznie w kwocie 300 złp na Zakład Katedry przeznaczonej zwracaną była. Uchwalono. Jakkolwiek Rada uznaje przydatność sprowadzić się mających modelów, przecież dla braku funduszów przywiedzenie do skutku tego kupna aż do chwili, w której by się fundusze znalazły, zawiesza.

Na czym posiedzenie ukończyło się.

[Podpisy] Wodzicki, Darowski – sekretarz Rady.

[hasła: Wielka Rada Uniwersytetu Jagiellońskiego, Senat Rządzący, Senat Akademicki, Rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wydział Matematyczno-Fizyczny, Katedra Hydrauliki i Architektury, Liceum św. Barbary, Liceum św. Anny, nauka tańca, lektorat języka niemieckiego, Obserwatorium Astronomiczne, Katedra Geometrii Wykreślnej, Kasa Akademicka]

¹ Stanisław Wodzicki (1759–1843): prezes Senatu Rządzącego, polityk o przekonaniach ultrazachowawczych, wróg niezależności UJ, swoją polityką doprowadził do wydania przez rządy państw opiekuńczych Przepisów tymczasowych dla Uniwersytetu (1821), które uchylały liberalny Statut uczelni z 1818 r., zasadniczo ograniczając jej autonomię; cieszył się poparciem Metternicha i Nowosilcowa; położył zasługi w dziedzinie botaniki, autor sześciotomowego dzieła „O hodowaniu, użytku, mnożeniu i poznawaniu drzew, krzewów, roślin i ziół” (1818–1828), J. Sondel, Słownik historii i tradycji Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2012, s. 1416–1417.

² Feliks Grodzicki (ok. 1760–1838): w 1809 członek Tymczasowej Rady Administracyjnej w Krakowie, członek-asesor Komisji Organizacyjnej z ramienia Austrii, od 1815 dożywotni senator WMK, od 1821 komisarz rządowy UJ, poseł do Zgromadzenia Reprezentantów 1817–1818, 1821–1822, PSB t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959–1960 (J. Bieniarzówna); „Gazeta Krakowska” nr 98 z 7 XII 1817; nr 97 z 5 XII 1821.

³ Karol Soczyński (1781–1862): profesor weterynarii i medycyny UJ; od 1815 zastępca profesora w Katedrze Anatomii i Fizjologii, od 1822 kierownik Kliniki Lekarskiej, od 1831 profesor akuszerii teoretycznej w Katedrze Położnictwa oraz Chorób Kobiecych i Dzieci, pozbawiony Katedry w 1833, na sejmie 1824/1825 wybrany senatorem czasowym WMK, J. Sondel, op. cit., s. 1217; „PSB”, t. XL, Warszawa-Kraków 2000– 2001, s. 1–2 (S. T. Sroka).„Gazeta Krakowska” nr 2 z 5 stycznia 1825 r.

⁴ Józef Nikorowicz (1753–1833): od 1815 prezes Sądu Apelacyjnego WMK; studia ukończył na Uniwersytecie Lwowskim, od 1793 prezes Sądu (Trybunału) Szlacheckiego w Tarnowie, od 1797 w Krakowie, członek Wielkiej Rady UJ, wybrany w 1827 na prezesa Senatu Rządzącego, urzędu nie objął, J.Wawel- Louis, Urywki z dziejów i życia mieszkańców Krakowa, red. J. Bieniarzówna, W. Bieńkowski, „Biblioteka Krakowska” nr 117. Kraków 1977, s. 170–171; K. Hoszowski Biografie ośmiu zgasłych członków Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, Kraków 1869, s. 37–42.

⁵ Józef Łańcucki (1756–1841): archiprezbiter Bazyliki Mariackiej w Krakowie, 1809 dyrektor Wydziału Teologicznego, 1818 zast. prof. w Katedrze Teologii Pastoralnej i Wymowy Kaznodziejskiej, członek Komisji Organizacyjnej opracowującej konstytucję WMK oraz Komitetu Akademickiego, 1816 czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, 1835–1837 Rektor UJ, J. Sondel, op. cit., s. 780.

⁶ Mikołaj Hoszowski (1778–1828): senator WMK, w 1809 czł. Centralnej Komisji Rządu Tymczasowego, od 1816 sędzia Sądu Apelacyjnego WMK, od 1816 członek Komitetu Prawodawczego, w l. 1817–1828 marszałek sejmowy, od 1816 członek TNK, w l. 1817/18, 1824/25–1827/28 zast. profesora w Katedrze Umiejętności Politycznych; 1818/19–1822/23 profesor tamże, w 1824 dziekan Wydziału Prawa UJ, P. M. Żukowski, op.cit., s. 189–190; PSB, t. X, s. 33–34 (C. Bąk).

⁷ Józef Markowski (1758–1829): profesor chemii i mineralogii UJ, kilkakrotny dziekan Wydziału Lekarskiego; od 1782 studiował nauki matematyczno-fizyczne i lekarskie, stypendysta Komisji Edukacji Narodowej, w okresie pobytu w Paryżu prywatny lekarz cesarzowej Józefiny, położył duże zasługi w zakresie dydaktyki chemii, zorganizował i wyposażył gabinet chemiczny, od 1817 wykładowca mineralogii; w 1818 Nowosilcow jako konserwator UJ powołał go na swojego zastępcę, w tym charakterze Markowski okazał się zausznikiem władz zaborczych, J. Sondel, op. cit., s. 820–821.

⁸ Adam Krzyżanowski (1785–1847): w l. 1807/08–1808/09 profesor nadzw. w Katedrze Prawa Wekslowego, 1809/10–1811/12 prof. Kodeksu Napoleona, kodeksu handlowego, prawa górniczego „tudzież praw na ostatnim sejmie ustanowionych”, 1812/13–1847 prof. w Katedrze Kodeksu Cywilnego i Handlowego; w l. 1814/15–1815/1816, 1826/27–1832/33 dziekan Wydziału Prawa; 1845/46–1846/47 Rektor UJ, od 1816 członek TNK, prowadził praktykę adwokacką, P. M. Żukowski, Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014, s. 262–263; J. Sondel, op. cit., s. 725; PSB, t. XV, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970, s. 587–588 (J. Bieniarzówna).

⁹ Franciszek Kostecki (1758–1844): profesor patologii i praktyki lekarskiej Szkoły Głównej; od 1785 adiunkt chirurgii, 1788 doktor medycyny i chirurgii, uczestnik powstania kościuszkowskiego, dziekan Wydziału Lekarskiego 1809, 1814–1818, w l. 1826–1830 asesor Komitetu przy Kuratorii Generalnej Instytutów Naukowych, J. Sondel, op. cit., s. 692, 1446.

¹⁰ Ignacy Woźniakowski (1779–1831): profesor medycyny i akuszerii UJ, czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w latach 1823/1824 senator WMK z ramienia UJ, pozbawiony Katedry Chirurgii i Akuszerii Teoretycznej w 1829, zmarł wskutek epidemii cholery, J. Sondel, op. cit., s. 547, 1279; „Gazeta Krakowska” nr 97 z 3 XII 1823; „Gazeta Krakowska” nr 105 z 31 XII 1823; „Gazeta Krakowska” nr 3 z 11 I 1824.

¹¹ Wincenty Darowski (1787–1862): dr praw UJ, od 1816 r. urzędnik WMK, w tym sekretarz generalny Senatu Rządzącego (do 1843), czł. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, w l. 1846–1851 prezes Komitetu Gospodarczo-Rolniczego (późniejszego Towarzystwa Rolniczego Krakowskiego), zwolennik uwłaszczenia chłopów, PSB, t. IV, Kraków 1937, s. 443 (W. Sobociński).

¹² Franciszek Couder: nauczyciel tańca, Kalendarzyk polityczny Wolney i niepodległey Rzeczypospolitey Krakowskiey pod opieką Trzech Nayjaśniejszych i Najpotężnieyszych Monarchów zostaiącey na rok 1819, Kraków 1819, s. 55.

¹³ Maksymilian Weisse (1798–1863): profesor astronomii i dyrektor Obserwatorium Astronomicznego UJ; doktorat z filozofii uzyskał w Wiedniu w 1821, doktorat z prawa w 1822, od 1823 asystent w wiedeńskim Obserwatorium Astronomicznym, od 1825 w krakowskim, doprowadził do zakupu wielu urządzeń astronomicznych, autor katalogu położenia gwiazd; za czasu jego dyrektury Obserwatorium zaczęło nadawać sygnał czasu, J. Sondel, op. cit., s. 1397–1398.

¹⁴ Jędrzej (Andrzej) Merle: nauczyciel języka niemieckiego i arytmetyki w Liceum św. Anny, Kalendarzyk polityczny... na rok 1819, Kraków 1819, s. 58.

¹⁵ Augustyn Frączkiewicz (1796–1883): absolwent Akademii Krakowskiej, uczeń prof. Karola Hube, od 1820 nauczyciel matematyki w Liceum św. Anny, od 1829/1830 profesor Uniwersytetu Warszawskiego, 1862– 1869 profesor Szkoły Głównej w Warszawie, członek Akademii Umiejętności w Krakowie od 1873, autor prac z zakresu geometrii elementarnej, K. Mrozowska, Historia Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach

1795 – 1850, [w:] Dzieje Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1765 – 1850, t. 2, cz. I, red. K. Opałek, Kraków 1965 s. 132, 180; PSB, t. VII, Kraków 1948.

¹⁶ Jan Kanty Steczkowski (1800–1881): adiunkt w Obserwatorium Astronomicznym, profesor matematyki elementarnej UJ; od 1821 studiował na UJ matematykę, fizykę, chemię, mineralogię, biologię astronomię i mechanikę wyższą; w 1826 rozpoczął pracę jako adiunkt Obserwatorium Astronomicznego, w 1828 uzyskał doktorat z filozofii, od 1833 wykładowca matematyki wyższej, autor licznych prac naukowych, w tym 5- tomowego Elementarnego wykładu matematyki, J. Sondel, op. cit., s. 1249–1250.

¹⁷ Feliks Radwański młodszy (1789–1861): profesor Uniwersytetu Krakowskiego i Instytutu Technicznego; prof. w Katedrze Architektury i Hydrauliki UJ, w 1833 przy okazji reorganizacji Uniwersytetu przeszedł na emeryturę, ale po dwóch latach mianowany profesorem budownictwa lądowego i wodnego w Instytucie Technicznym, J. Sondel, op. cit., s. 1079–1080.

¹⁸ Wilhelm Münnich: uczony pochodzenia niemieckiego, profesor w Katedrze Języków Wschodu i Literatury Orientalnej na Wydziale Filozoficzno-Literackim UJ, prowadził zajęcia systemem poliglotycznym, autor prac De poesi Persica (1825), Porównanie poetów polskich i perskich (1823), w 1826 r. przeniósł się do Wilna, J. Sondel, op. cit., s. 939–940; Kalendarzyk polityczny... na rok 1819, Kraków 1819, s. 53.

¹⁹ W oryginale: Nowosilcoff. Nikołaj Nowosilcow (1761–1836): rosyjski działacz państwowy, komisarz carski przy Radzie Stanu Królestwa Polskiego, z ramienia dworu rosyjskiego był też konserwatorem, czyli opiekunem i protektorem Uniwersytetu w okresie Wolnego Miasta Krakowa, w zwalczaniu tendencji liberalnych na uczelni posługiwał się swoim zausznikiem J. Markowskim; autor tzw. Statutu kuratorskiego (1826), który wykluczał profesorów z życia politycznego, J. Sondel, op. cit., s. 918; A. Jezioro, Polityczny aspekt walki o autonomię Uniwersytetu Jagiellońskiego w czasach Wolnego Miasta Krakowa, „Politeja” 1(13) 2010, s. 45–47.

²⁰ Franciszek Sapalski (1791–1838): profesor matematyki Akademii Krakowskiej; od 1816 profesor w Katedrze Geometrii Wykreślnej, wykładał też matematykę i astronomię, czł. Towarzystwa Dobroczynności, Komitetu Budowy Kopca Kościuszki, jako senator bronił interesów UJ na forum Zgromadzenia Reprezentantów, odsunięty od nauczania w 1831 w związku z poparciem udzielonym Powstaniu Listopadowemu, J. Sondel, op. cit., s. 1154.